Is gemaakt nieuws geen fake news?

deontologie, GVA, Van Marsenille, journalistiek, fake newsIk dank de hoofdredacteur van Gazet Van Antwerpen, Kris Vanmarsenille hartelijk voor haar nieuwjaarswensen. En niet alleen omdat ze me als trouwe lezer bedankt. Ook omdat ze met één zinsnede duidelijk maakt wat het probleem van alle media op dit moment is.

Mevrouw Vanmarsenille schrijft: “Wij blijven nieuws maken en verhalen vertellen, we blijven naar u luisteren en we blijven ons engageren voor u, voor deze stad, voor deze regio.” We blijven het nieuws maken. De zinsnede blijft hangen. Misschien was de woordkeuze niet eens bewust. Maar zou het dan een Freudiaanse ‘verschrijving’ zijn? Want is dit niet steeds meer het probleem met de media over de hele wereld? Dat ze het nieuws maken, in plaats van het te brengen?

Deontologische codes

Ik heb er de Beginselen van de Code van de Raad voor de Journalistiek nog eens bijgenomen. Dat zijn een beetje de regels die het journalistengild zichzelf oplegt. Daar vind ik terug dat “de pers het recht en de plicht heeft om het publiek te informeren over zaken van maatschappelijk belang.” Of dat de journalist “de plicht heeft waarheidsgetrouw te berichten.” Wat ik er niet in terug vindt, is dat de journalist of het medium het nieuws maakt.

Verslaggeving

Een journalist heeft geen makkelijke taak. Uit de tsunami aan informatie die ons dagelijks overspoelt, moet zij of hij filteren wat ‘nieuwswaardig’ is voor haar of zijn medium en wat niet. Een correct journalist heeft daar de nodige ‘tools’ voor. Zijn kennis van het mediarecht, deontologische codes, enz. En dan heeft die vrouw of man de taak om dat nieuws waarheidsgetrouw, ergo zonder toevoeging van enige interpretatie, te brengen.

Duiding

Maar een journalist kan (sommigen zeggen moet) meer doen. Duiding. Een journalist kan gerust de vrijheid nemen om een bepaald nieuwsitem te duiden in een grotere context. Het nieuwsitem te verduidelijken. Maar dan moet hij of zij wel aan de lezer, de luisteraar, de kijker duidelijk maken dat het niet langer gaat over het brengen van een nieuwsfeit, maar wel over het plaatsen van dat nieuwsbericht in een bepaalde context.

Opinie

Een journalist heeft net als eenieder van ons het grondwettelijk recht op een eigen mening en het grondwettelijk recht om die mening te uiten. En van mij mag die journalist ook nog eens gebruikmaken van het medium waarvoor hij werkt om die mening te uiten. Dat moet hij dan maar afspreken met zijn baas. Maar opnieuw -en nog explicieter dan bij duiding – moet hij dit aan zijn publiek duidelijk maken. Opinie heet dat dan. En dan weet de luisteraar, kijker, lezer tenminste dat dit niets meer met nieuws te maken heeft, dat dit verre van verslaggeving staat. Maar dat het gaat om de loutere mening van de betrokkene op een nieuwsfeit.

Fake news

Wat als de journalistiek eens terug zou gaan naar die “oude” onderscheiden, die “oude” journalistieke waarden van mannen zoals Luc Neuckermans en zijn generatiegenoten? Wat als de journalisten een voor iedereen duidelijke grens trekken, of zelfs schotten zetten tussen verslaggeving, duiding en opinie. Het zou heel wat kritiek wegnemen die nu -soms onterecht, maar vaker ook terecht – op alle media wordt afgevuurd. Want ‘het nieuws maken’, ‘gemaakt nieuws’? Als je dat letterlijk in het Engels vertaalt, krijg je ‘Made up news’. En is iets wat ‘made up’ is, eigenlijk niet ‘Fake’?

Advertenties